Türk milleti, son bir buçuk asırlık süreçte pek çok siyasi, içtimai ve iktisadi değişimle karşı karşıya kalmış; tüm bu zorlu imtihanlara rağmen varlığını muhafaza etmeyi başarmıştır. 20’nci yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı Devleti’nin Avrupa, Afrika, Orta Doğu ve Kafkasya coğrafyalarında karşılaştığı toprak kayıpları ile stratejik tehditler, Çanakkale’yi vatan müdafaasının ve yeniden dirilişin sarsılmaz merkezi hâline getirmiştir. Çanakkale Zaferi’ni millete armağan eden seçkin askerî kadro, 1918 sonrasında Millî Mücadele’yi topyekûn bir iradeyle başlatarak bağımsızlığa giden yolu açmıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin temelleri; başta Mustafa Kemal ATATÜRK olmak üzere pek çok idealist şahsiyetin mukaddes mücadelesiyle bu topraklarda atılmıştır.

Enstitümüzün kurucusu olan Türk Şehitlikleri İmar Vakfı, 1926 yılında cemiyet statüsünde teşekkül etmiş ve 1969 yılında vakıf statüsüne dönüşmüştür. Kuruluşundan bir yıl sonra Danıştay kararı ile “Genel Menfaatlere Hizmet Eden Cemiyet” statüsünü alan kurum, Türkiye’de “Şehitleri Anma Günü” kabulü hususunda kamuoyu oluşturan ilk kuruluş olma özelliğini haizdir. Çanakkale’de Şehitler Abidesi, Anadolu Hamidiye, Rumeli Mecidiye ve Nara Barbaros şehitliklerinin inşası başta olmak üzere pek çok kalıcı hizmete imza atan Vakıf, bu topraklardaki varlığını maddi ve manevi olarak sürdürmektedir. Toplumsal ve millî hafızamızda müstesna bir yere sahip olan Çanakkale Savaşları’nın üzerinden bir asırdan fazla zaman geçmesine rağmen bu alandaki akademik çalışmaların henüz istenilen seviyeye ulaşmadığı müşahede edilmektedir. Bu süreçte Çanakkale’nin bir istismar aracı olarak kullanılmaya çalışılması, doğru ve ilmî bilginin ehemmiyetini daha da artırmıştır. Çanakkale’nin tarihî ve kültürel değerlerini bilimsel bir disiplinle gün yüzüne çıkaracak, bu mirası evrensel bir marka hâline getirerek her türlü istismardan koruyacak profesyonel bir kuruma duyulan ihtiyaç, hem akademi dünyası hem de sivil cemiyet tarafından fark edilmiştir.

Bu gereklilikten hareketle Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale Savaşları ve Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile Türk Şehitlikleri İmar Vakfı arasında 7 Mart 2018 tarihinde imzalanan “Eğitim ve Akademik Danışmanlık İşbirliği Protokolü” ile Enstitünün idari ve ilmî altyapısı oluşturulmuştur. Çanakkale Savaşları Enstitüsü, 10 Ağustos 2018 tarihinde Çanakkale merkezli olarak faaliyetlerine başlamıştır. Enstitümüz, sahasında uzmanlaşmış akademisyen ve araştırmacılardan müteşekkil bir kadro yapılanması ile hizmet vermektedir. Askerî tarihin bu kritik safhasını siyasi, stratejik ve beşerî yönleriyle, disiplinlerarası bir metotla tetkik etmek temel önceliğimizdir. Çanakkale Savaşları Enstitüsü; bu muazzam mücadelenin ilmî standartlarda araştırılmasına, doğru verilerle tanıtılmasına ve gelecek nesillere aslına uygun şekilde aktarılmasına hizmet etmeyi şiar edinmiştir.