KİTAPLAR

Çanakkale Cephesi’nde İkmal Faaliyetleri (1914-1916)

1915’te Çanakkale’de “Çanakkale Geçilmez” dedirten Mehmetçik cepheye nasıl ve hangi yollarla ulaştı?

Temel iaşe malzemeleri nerelerden, nasıl getirildi?

Mehmetçik, ne giyindi, ne yedi; aç mı savaştı?

Mehmetçiğin cephanesi yeterli miydi?

Dini motivasyonu nasıldı?

Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin birçok cephede başarısız olmasına rağmen Çanakkale Cephesi’nin zafer ile sonuçlanması ve bunun gerek Osmanlı coğrafyasında gerekse dünya tarihinde yarattığı etki bu alana olan ilgiyi günümüze kadar artarak devam ettirmiştir.  Bu bağlamda Çanakkale Muharebeleri konusunda birçok bilimsel ve popüler çalışma yapılmıştır.  Bu çalışmalardaki genel yaklaşım daha çok muharebenin askerî safahatına dair dair olmuştur.  Diğer bir deyişle muharip unsurlar ve gelişmeler üzerinden süreç izah edilmeye çalışılmıştır.  Hatta popüler çalışmalarda zafer,  bireysel kahramanlık öyküleri ya da hatıralar üzerinden açıklanmıştır. Ancak günümüze kadar muharip sınıfın savaşa devamını sağlayan en önemli unsur olan ikmal faaliyetleri yeterince incelenmiştir.

Bu çalışmada Çanakkale Muharebeleri’nin cephe gerisi faaliyetleri muharebeye olan etkisi özelinde ve arşiv belgeleri temelinde incelenmeye çalışılmıştır.  Bu bağlamda başta ATASE arşivi olmak üzere Kızılay Arşivi ve Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde 7.000’den fazla arşiv belgesi incelenmiş; günümüze ulaşan anı-günlük türü eserler değerlendirilmiştir. Böylece Çanakkale Cephesi özelinde birçok tartışmaya konu olan askerin beslenmesi, giyimi, muharebe araçları, sağlık hizmetleri gibi konular aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Çanakkale Savaşları Enstitüsü

Hastalıktan Esârete, Savaştan Şehâdete: Bir Çanakkale Şehidi’nin Trablusgarp Günlüğü

İsmail Sabah ve Gürsel Akıngüç tarafından yayına hazırlanan “Bir Çanakkale Şehidinin Trablusgarp Günlüğü: Topçu Kıdemli Yüzbaşı Ali Haydar Efendi” isimli çalışma, Çanakkale Savaşları Enstitüsü yayını (Günlük-Hatıra Dizisi) olarak basılmıştır.

Ali Haydar Efendi, Çanakkale Muharebeleri esnasında, 16 Temmuz 1915 tarihinde, Kemalyeri’nin 450-500 metre güneyinde düşman topçu ateşi ile ağır yaralanmış; 19 Temmuz 1915 tarihinde Yalova Köyü’nün güneyinde kurulan 7’nci Tümen Seyyar Hastanesi’nde şehit olmuştur. Mezarı, halen Yalova Subay Şehitliği’nde bulunmaktadır.

Şehit olduğu günün sene-i devriyesinde yayınlanan bu günlük, Ali Haydar Efendi’nin Osmanlı-İtalya Harbi esnasında Trablusgarp’ta tuttuğu notlardır. Ancak İstanbul’dan yola çıkışı, Avrupa kentlerindeki ziyaretleri, esir alınması ve geri dönüş yolculuğu da günlüğün sayfaları arasındadır.

Osmanlı Devleti’nin Afrika’daki son toprak parçasını da kaybettiği bu dönemde, özellikle Balkan Savaşları’nın arefesinde, İmparatorluğun yıkılışını öngören bir Osmanlı subayının hissettiklerini de gözler önüne sermektedir. Hastalıktan esârete, şavaştan şehâdete doğru gidişin hikayesi, günlüğün sayfaları arasındadır.

Topçu mevziini iyi seçmesindeki mahareti ile Türk askeri tarafından şöhreti bulunan Ali Haydar Efendi’nin Çanakkale muharebe alanında şehit olduğu 19 Temmuz 1915 tarihinden tam 104 yıl sonra bugün, O’nun hatırasını vesile ederek tüm şehit ve gazilerimizin aziz hatıralarını saygı ve minnet ile yâd ederiz.

Çanakkale Savaşları Enstitüsü

ENSTİTÜ YAYIN SERİSİ

Kitap yayımı için başvurularınızı, hakemlik süreçleri tamamlanması için enstitucanakkale@gmail.com adresine gönderebilirsiniz